Türkiye’de özel tüketim vergisi (ÖTV), binek otomobillerde en yüksek vergi dilimlerinden biridir. Ancak engelli bireylerin toplumsal yaşamda hareket kabiliyetlerini artırmak amacıyla, %90 ve üzeri engelli raporuna sahip vatandaşlar sıfır kilometre araç alımlarında ÖTV’den muaf tutulmaktadır. Bu makalede, engelliler için ÖTV muafiyetiyle araç alımının yasal dayanağından, kimlerin yararlanabileceğine; araç teknik ve finansal şartlarından başvuru sürecine, satış kısıtlamalarından yeniden alım haklarına kadar tüm ayrıntıları bulabilirsiniz.
Yasal Dayanak ve Güncel Düzenlemeler
- Engelli ve malul bireylerin araç alımlarında ÖTV istisnası tanınan hüküm, ÖTV Kanunu (4760 sayılı Kanun) Madde 7/2de düzenlenmiştir.
- Motor silindir hacmi sınırlamasının kaldırılması: 30 Aralık 2022 tarihli 7061 sayılı Kanun ile, 1 Ocak 2023 itibarıyla engellilerce alınacak binek otomobillerde motor silindir hacmi sınırlaması kaldırılmıştır.
- Yerli katkı şartı: 27 Aralık 2024 tarihli “7537 sayılı Kanun” ve eş zamanlı 9321 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile ÖTV muafiyeti kapsamında alınacak araçların yerli katkı oranının en az %40 olması zorunlu hale getirilmiştir.
- Bekleme süresinin uzatılması: Daha önce “beş yıl” olarak düzenlenen araç alım hakları, 27 Aralık 2024’te yayımlanan mevzuat değişikliğiyle “on yıl” olarak güncellenmiştir. Buna göre, muafiyetle araç alanlar yeni bir muafiyet hakkını ilk iktisap tarihinden itibaren on yıl geçmeden kullanamayacaklardır.
Kimler Yararlanabilir?
- %90 ve üzeri engelli raporu sahibi gerçek kişiler
- Tam teşekküllü hastanelerden alınan sağlık kurulu raporunda engellilik oranı %90 ve üzerinde olanlar.
- 18 yaş altı veya zihinsel engelli bireyler
- 18 yaş altı engelliler için 20/2/2019 tarihinden önce alınan raporlarda %90 ve üzeri engellilik oranını gösteren Engelli Sağlık Kurulu Raporu ile araç satın alınabilirken, 20/2/2019 tarihinden sonra alınan raporlarda çocuklar için ÇÖZGER raporu gereklidir. ÇÖZGER’de “Özel Koşul Gereksinimi Vardır (ÖKGV)” ibaresi bulunmalıdır. Velayet sahibi ebeveyn veya atanmış vasi tarafından işlemler yürütülür.
- 18 yaş üstü zihinsel engelli: Mahkeme kararıyla atanmış vasi aracılığıyla başvuru yapılabilir.
- Engelli olmayan yakınların kullanımı
- ÖTV muafiyetli araçları herhangi bir kısıtlama olmaksızın herkes kullanabilir.
Araç Özellikleri ve Üst Limitler
- Fiyat üst limiti: 2025 yılı için tüm vergiler dahil araç bedeli 2.290.200 TL olarak belirlenmiştir.
- Motor hacmi sınırı: Herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır.
- Yerli katkı oranı: En az %40 (Engellinin yurtdışından araç ithali durumu hariç)
Vergi Muafiyetinin Kullanımı ve Sınırlamalar
- Satış/Devir Yasağı:
- Araç, ilk tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde satılamaz veya devredilemez. Aksi takdirde muafiyet kapsamında alınan ÖTV’nin geri ödenmesi gerekir.
- 27/12/2024 tarihinden önce alınan araçlar 5 yıl sonra satılabilirken bu tarihten sonra alınan araçlar satın alma tarihinden 10 yıl sonra satılabilecektir.
- Yeniden ÖTV Muafiyeti:
- İlk iktisap tarihinden itibaren on yıl geçmeden ikinci kez muafiyet hakkı kullanılamaz.
- Miras Yoluyla İntikal:
- Engelli bireyin vefatı halinde, araç veraset yoluyla intikalinde ÖTV aranmaz.
Sonuç
Engelliler için ÖTV muafiyeti, toplumsal katılımı ve hareket özgürlüğünü destekleyen önemli bir haktır. 2025’teki yasal güncellemelerle motor hacmi sınırlamasının kaldırılması, yerli katkı oranı ve bekleme sürelerinin netleştirilmesi, uygulamayı daha şeffaf hale getirmiştir. Başvuru öncesi engellilik raporunun güncelliği, araç fiyatının üst limitlere uygunluğu ve gerekli belgelerin eksiksiz hazırlanması sürecin sorunsuz işlemesi için hayati önem taşır. Araç alımı öncesi bir avukattan destek almanız, muafiyet hakkınızı eksiksiz kullanmanızı sağlayacaktır.